Soorten straling

Straling is het overbrengen van energie.

Er zijn veel verschillende soorten straling. Belangrijk is om te weten dat er geen tussenstof nodig is om deze energie over te brengen. De bekendste soort straling is het zichtbare licht.

Er is sprake van een stralingsbron, de straling als energiedrager en een ontvanger.

Als we praten over straling definiëren we die vaak vanuit één van deze drie onderdelen.

Bron

Straling ontstaat in een stof, of beter in een atoom. Veel straling ontstaat in de elektronen schil. Elektronen springen van energieniveau naar energieniveau en daarbij komt straling vrij.

Ook kan straling ontstaan in de kern van een atoom. We spreken dan over kernstraling (straling komend uit een kern).

Straling zelf

Straling is energie die wordt overgebracht. Straling kan energie als elektromagnetische golf of als lichtdeeltje (een foton) overbrengen. We noemen dit elektromagnetische straling (EM straling).

Ook bestaat er straling die deeltjes met hoge snelheid (veel energie) gebruiken om de energie over te brengen. We noemen dit deeltjesstraling.

Ontvanger

De meeste straling is onschadelijk. Zo ontvangen we dagelijks veel licht zonder dat we daar iets van krijgen.

Straling die heel energierijk is kan atomen ioniseren. Een atoom wordt een (positief) ion doordat er een elektron verdwijnt. De lading van het atoom is dan niet langer neutraal. Ioniserende straling is schadelijk voor levende wezens. Ioniserende straling kan het DNA beschadigen.

Ioniserende straling

Ioniserende straling is straling met voldoende energie om een elektron uit een atoom los te slaan.

Ioniserende straling is (een deel van) de UV straling, Röntgenstraling en kernstraling. De UV-A en UV-B straling wordt gerekend tot de niet-ioniserende straling. UV-C wordt wel tot de ioniserende straling gerekend. In de praktijk worden vaak alleen Röntgenstraling en kernstraling bedoeld als er gesproken wordt over ioniserende straling.

Er zijn heel veel verschillende soorten straling. Op dit moment beperken we ons tot de belangrijkste soorten ioniserende straling.

Röntgenstraling

Röntgenstraling wordt door de mens gemaakt. Elektronen worden met grote snelheid op een metalen plaat geschoten waardoor deze metalen plaat zeer energierijke straling uitzend. Een Röntgenbuis kan aan- en uitgezet worden.

Röntgenstraling is elektromagnetische straling
Doordringbaarheid is groot.
Ioniserend vermogen is klein.

Kernstraling: alfa

Alfa-straling ontstaat doordat uit een instabiel atoom op een gegeven moment een He-kern met grote snelheid wegschiet.

Alfa-straling is deeltjesstraling.
Doordringbaarheid is klein.
Ioniserend vermogen is groot.

Kernstraling: beta

Beta-straling ontstaat doordat een neutron besluit een proton te worden waarbij een elektron wegschiet. We noemen dit beta straling (beta min straling) omdat er een negatief deeltje (het elektron) wegschiet.

Beta-straling is deeltjesstraling.
Doordringbaarheid is middelmatig.
Ioniserend vermogen is middelmatig.

Kernstraling: gamma

Gamma straling ontstaat doordat de neutronen en de protonen in de kern een andere positie innemen. Deze nieuwe positie kost minder energie om in stand te houden en de overgebleven energie verlaat het atoom.

Gamma straling is elektromagnetische straling.
Doordringbaarheid is groot.
Ioniserend vermogen is klein.

Video

Het Reactor Instituut Delft heeft een filmpje gemaakt waarin ze kernstralingen laten “zien”.

Bron: http://www.youtube.com/watch?v=8z-5NRD8D6c

Opgave

Ioniserende straling wordt ook wel radioactieve straling genoemd. Is de straling radioactief?

Lees verder >

Advertenties